Sprzątanie mieszkań Kielce 2025 – cennik, który nie zaskakuje
Brak czasu, narastający kurz w kątach, tłuste plamy w kuchni i kamień wokół kranów potrafią skutecznie odebrać radość z powrotu do domu. Sprzątanie mieszkań cennik 2025 Kielce to fraza, którą wpisują osoby szukające konkretnej kwoty za konkretną pracę, bez zgadywania i dzwonienia po kolejnym numerze z nadzieją na uczciwą wycenę. Rynek usług porządkowych w Kielcach dojrzał na tyle, że stawki są przewidywalne, pod warunkiem że zna się realne widełki, zakres roboczogodzin i specyfikę lokalnych bloków. Poniżej znajdziesz pełną tabelę stawek, mapę dzielnic, listę pułapek przy wyborze wykonawcy oraz kalkulator, który pokaże orientacyjną kwotę w mniej niż minutę.

- Sprzątanie po remoncie w Kielcach ile naprawdę kosztuje?
- Jednorazowe i cykliczne sprzątanie mieszkań w Kielcach
- Firma sprzątająca Kielce jak wybrać i nie przepłacić?
- Cennik usług dodatkowych i środki czystości
- Dzielnice Kielc i specyfika porządków
- Jak przygotować mieszkanie przed przyjazdem ekipy
- Czas realizacji i dostępność terminów
- Proces zamówienia krok po kroku
- Najczęstsze błędy klientów
- Kalkulator kosztu sprzątania
- Najczęściej zadawane pytania o cennik sprzątania w Kielcach
Sprzątanie po remoncie w Kielcach ile naprawdę kosztuje?
Remont generuje pył gipsowy, który wciska się w szczeliny okiennych uszczelek, osiada na niezabezpieczonych drzwiach i wżyna się w mikropory płytek. Usunięcie go wymaga nie zwykłego przetarcia szmatą, lecz odkurzacza z filtrem HEPA, pary wodnej o temperaturze minimum 120°C i dedykowanych środków rozpuszczających zaschnięte resztki fug. Koszt takiej usługi w Kielcach w 2025 roku zaczyna się od 380 zł za kawalerkę do 40 m², a kończy na 900 zł dla apartamentów przekraczających 120 m².
Cennik zależy od trzech czynników: stopnia zabrudzenia, ilości elementów wymagających ręcznego doczyszczenia oraz dostępu do wody i prądu na miejscu. Ekipa pracująca w bloku z PRL-u na Ślichowicach poświęci więcej czasu na usunięcie pyłu z żeber kaloryferów niż zespół sprzątający nowe mieszkanie na Uroczysku, gdzie grzejniki są płytowe. Różnica potrafi wynieść 1,5-2 godziny na 60 m².
| Metraż | Podstawowe | Generalne | Po remoncie |
|---|---|---|---|
| do 40 m² | 150-180 zł | 280-320 zł | 380-450 zł |
| 40-70 m² | 200-250 zł | 350-420 zł | 480-600 zł |
| 70-120 m² | 280-350 zł | 500-650 zł | 700-900 zł |
| powyżej 120 m² | wycena indywidualna | wycena indywidualna | wycena indywidualna |
Wycena indywidualna nie oznacza dowolności cenowej. Wykonawca powinien przyjechać na oględziny, zmierzyć powierzchnię podłóg i przeszkleń, a następnie przesłać kosztorys w ciągu 24 godzin. Jeśli tego nie robi, zwykle woli zgadywać niż rozliczyć się z godzin pracy.
Twarda woda z kieleckich wodociągów zostawia na bateriach i kabinach prysznicowych biały osad węglanu wapnia. Środki domowe nie rozpuszczają go skutecznie, potrzeba kwasu cytrynowego w stężeniu 50 g na litr ciepłej wody lub profesjonalnego odkamieniacza z inhibitorem korozji. Usuwanie kamienia z kabiny prysznicowej zajmuje jednej osobie około 40 minut, z czego 15 minut to kontakt preparatu z powierzchnią.
Uważaj na zaliczki powyżej 30% wartości zlecenia. Rozsądna firma pobiera zaliczkę w wysokości 10-20% lub w ogóle rozlicza się po zakończeniu pracy. Wyższe kwoty przed rozpoczęciem zwiększają ryzyko zniknięcia wykonawcy z pieniędzmi.
Jednorazowe i cykliczne sprzątanie mieszkań w Kielcach
Jednorazowe sprzątanie mieszkań Kielce sprawdza się przed ważną wizytą, po dłuższym pobycie poza domem albo po wyprowadzce lokatorów. Stawka za taką usługę oscyluje między 3,5 a 4,5 zł za m² w wariancie podstawowym. Cykliczne odwiedzanie tego samego adresu obniża cenę o 15-25%, ponieważ ekipa nie traci czasu na szukanie detergentów, rozkładanie drabiny czy mycie piekarnika z półrocznym osadem.
Przy umowie cotygodniowej zakres obejmuje odkurzanie, mycie podłóg, ścieranie kurzu z powierzchni płaskich, czyszczenie blatów kuchennych i wynoszenie drobnych śmieci. Łazienka dostaje standardowe mycie baterii, kabiny i klozetu, ale bez doczyszczania fug czy usuwania kamienia. Czas pracy dwóch osób na 60 m² wynosi 90-110 minut.
Sprzątanie jednorazowe
Elastyczny termin, pełen zakres, wyższa stawka za m². Idealne przy powrocie z urlopu, przed świętami albo po chorobie, gdy brakuje sił na samodzielne porządki.
Sprzątanie cotygodniowe
Stała ekipa, niższa cena, krótszy czas wizyty. Sprawdza się przy regularnym utrzymaniu czystości bez odkładania obowiązków na weekend.
Klienci z Barwinka i KSM-u często wybierają wariant dwutygodniowy, ponieważ nowe osiedla mają mniejsze zapylenie niż rejony wzdłuż obwodnicy. Natomiast mieszkańcy Pod Telegrafem, gdzie wiatr niesie pył z pobliskich terenów inwestycyjnych, zwykle decydują się na cotygodniowe wizyty z rozszerzonym zakresem okien i parapetów.
Przy sprzątaniu po wyprowadzce zakres rozszerza się o mycie wnętrza szafek kuchennych, lodówki, piekarnika i kratki wentylacyjnej. Ekipa potrzebuje wtedy 3-4 godzin na kawalerkę, a stawka rośnie do 8-10 zł za m². Powód jest prosty: tłuszcz osadzony w okapie wymaga alkalicznego odtłuszczacza i ciepłej wody powyżej 60°C, a zwykły płyn do mycia naczyń po prostu rozsmarowuje warstwę.
Firma sprzątająca Kielce jak wybrać i nie przepłacić?
Dobry wykonawca odpowiada na telefon lub wiadomość w ciągu 2 godzin w dni robocze i w ciągu 6 godzin w weekend. Przysyła konkretną wycenę z wyszczególnionym metrażem, liczbą łazienek, zakresem okien i ewentualnymi dopłatami za piętro bez windy. Brak takiej szczegółowości w pierwszym kontakcie oznacza, że wycena powstanie w głowie wykonawcy już na miejscu, a kwota na paragonie będzie inna niż w rozmowie.
Ubezpieczenie OC chroni klienta przed kosztami zalania sąsiada pękniętym wężem od odkurzacza piorącego lub zarysowania panelu niewłaściwym środkiem. Polisa na kwotę 50 000 zł kosztuje firmę około 80 zł miesięcznie, więc wykonawca bez niej oszczędza rocznie blisko 1000 zł kosztem bezpieczeństwa zleceniodawcy.
| Kryterium | Firma | Osoba prywatna |
|---|---|---|
| Cena za m² (podstawowe) | 4-5 zł | 2,5-3,5 zł |
| Ubezpieczenie OC | tak | brak |
| Sprzęt profesjonalny | maszynowy, HEPA | zwykle domowy |
| Gwarancja jakości | pisemna | ustna, ryzyko |
| Faktura VAT | tak | nie |
Referencje warto sprawdzić w dwóch źródłach: w profilu firmy na portalach z opiniami oraz w grupach dzielnicowych na portalach społecznościowych. Pojedyncza pięciogwiazdkowa recenzja nic nie znaczy, seria dwudziestu opinii z konkretnymi opisami wykonanej pracy już tak.
Umowa pisemna nie musi mieć formy notarialnej, wystarczy jednozdaniowe potwierdzenie mailowe z zakresem, ceną i terminem. Bez tego śladu dochodzenie roszczeń po uszkodzeniu mebli graniczy z cudem. Profesjonalny wykonawca sam proponuje takie potwierdzenie, zanim ktokolwiek pojawi się w mieszkaniu z wiadrem.
Próba generalna przed startem stałej współpracy polega na umówieniu jednorazowej wizyty przed podpisaniem umowy cyklicznej. Dzięki temu klient ocenia jakość, a ekipa poznaje specyfikę lokalu: lokalizację schowków, system przechowywania detergentów, ulubione środki klienta. Jedna próbna wizyta kosztuje więcej niż kolejne, ale eliminuje ryko rozczarowania po trzecim sprzątaniu.
Cennik usług dodatkowych i środki czystości
Mycie okien to najczęściej zamawiana usługa uzupełniająca. W Kielcach w 2025 roku stawka za pojedynczą szybę waha się od 12 do 18 zł, przy czym okna dachowe, balkonowe przeszklenia do podłogi oraz witryny powyżej 2 m² wycenia się indywidualnie. Czas mycia jednego skrzydła tradycyjnego zajmuje 5-7 minut łącznie z wycieraniem ramy i parapetu.
Czyszczenie pralki, zmywarki i piekarnika od wewnątrz to 60-90 zł za urządzenie. Polega na rozpuszczeniu osadu z kamienia kwasem cytrynowym w 60°C, przepłukaniu obiegów i wyczyszczeniu uszczelek. Zaniedbanie tego zabiegu przez 2-3 lata skraca żywotność grzałki o 20-30%, bo kamień działa jak izolator termiczny.
| Rodzaj środka | Zastosowanie | Cena orientacyjna |
|---|---|---|
| Standardowe chemia gospodarcza | codzienne porządki | 5-15 zł za opakowanie |
| Ekologiczne (certyfikat ECOCERT) | alergicy, dzieci | 18-35 zł za opakowanie |
| Hipoalergiczne (ASTM D-4236) | astma, wrażliwa skóra | 25-45 zł za opakowanie |
| Profesjonalne maszynowe | doczyszczanie po remoncie | 40-80 zł za koncentrat 5 l |
Środki ekologiczne i hipoalergiczne mają neutralne pH między 6 a 8, dzięki czemu nie podrażniają dróg oddechowych. Standardowa chemia gospodarcza osiąga pH 10-13, co skutecznie rozpuszcza tłuszcz, ale przy dłuższym wdychaniu podrażnia błony śluzowe. W mieszkaniach, gdzie mieszkańcy chorują na astmę lub alergię roztoczową, wybór delikatniejszych detergentów obniża ryzyko wieczornego kaszlu o kilkanaście procent.
Profesjonalne środki maszynowe stosowane przez ekipy porządkowe dzielą się na trzy kategorie: kwaśne (odkamieniacze), zasadowe (odtłuszczacze) oraz neutralne (mycie codzienne). Mieszanie kwaśnych z zasadowymi w jednym wiadrze neutralizuje oba i tworzy zwykłą wodę z solą, dlatego ekipa korzysta zawsze z dwóch oddzielnych pojemników, oznaczonych kolorem i literą.
Dzielnice Kielc i specyfika porządków
Ślichowice to blokowisko z lat 70. i 80., gdzie mieszkania mają małe kuchnie, wąskie łazienki i liczne zakamarki w postaci wnęk pod parapetami. Kurz osiada tam gęściej niż w nowym budownictwie, a kaloryfery żebrowe wymagają demontażu osłon przed odkurzaniem. Ekipy poświęcają na takie mieszkanie średnio 20% więcej czasu niż na analogiczny metraż w Uroczysku.
Barwinek i KSM to osiedla mieszane, z przewagą bloków z wielkiej płyty oraz nowszych inwestycji deweloperskich. Charakterystyczny problem stanowi twarda woda pozostawiająca osad na nowoczesnych bateriach designerskich, które wymagają miękkiej ściereczki z mikrofibry, by nie porysować powierzchni. Zwykła ścierka zostawia drobne rysy widoczne w świetle bocznym.
Na Stoku i Pod Telegrafem dominuje niska zabudowa, ale problemem bywa pył z pobliskich terenów budowlanych oraz piasek wnoszony na butach. Wycieraczki przy drzwiach wejściowych powinny mieć długość minimum 1,5 m, by zatrzymać minimum 70% drobin. Mniejsze wycieraczki przepuszczają prawie wszystko, co widać na panelach już po dwóch godzinach od porannego spaceru.
Uroczysko i KSM to rejony, gdzie nowe inwestycje wykończone są często białymi listwami przypodłogowymi oraz jasnymi panelami. Każda rysa, każdy odcisk buta rzuca się w oczy, dlatego firmy stosują tu ściereczki z mikrofibry o gramaturze 300 g/m², które zbierają brud bez konieczności stosowania detergentów przy codziennym sprzątaniu.
Jak przygotować mieszkanie przed przyjazdem ekipy
Lista kontrolna przed wizytą porządkową skraca czas pracy ekipy o 10-15%. Wystarczy schować z podłogi drobne przedmioty, ubrania, zabawki i kable, by odkurzacz nie musiał omijać przeszkód. Odkurzacz pracujący w trybie ciągłym z prędkością przepływu powietrza 30 l/s nie traci czasu na manewry, a zwykły domowy model o przepływie 15 l/s traci go znacząco.
- Odsłoń podłogi, zabierz dywaniki łazienkowe do prania
- Wyczyść blaty kuchenne z naczyń, zostaw jedynie sprzęt AGD
- Zabierz z parapetów doniczki lub przenieś je na stół
- Otwórz dostęp do grzejników i kratek wentylacyjnych
- Wskaż miejsce, gdzie ekipa może napełnić wiadro wodą
- Poinformuj o zwierzętach domowych i ewentualnych alergiach
- Zapewnij dostęp do gniazdka elektrycznego w każdym pomieszczeniu
- Schowaj wartościowe przedmioty, dokumenty, biżuterię
- Ustaw temperaturę 18-22°C dla optymalnej pracy środków
- Przygotuj 2 ręczniki papierowe i worki na śmieci
Zwierzęta domowe nie stanowią przeszkody dla ekipy, ale wymagają wcześniejszego zgłoszenia. Kot niespokojny przy obcych lepiej zamknąć w pokoju z miską i kuwetą. Pies towarzyszący właścicielowi powinien mieć smycz lub klatkę, by nie blokować przejścia między pokojami. Sierść zwierzęca wymaga odkurzacza z turboszczotką, co standardowy sprzęt domowy nie zawsze ma.
Alergia na roztocza kurzu domowego oznacza, że ekipa powinna używać odkurzacza z filtrem HEPA klasy H13 lub wyższej. Filtr zatrzymuje 99,95% cząstek o wielkości 0,3 mikrona, czyli dokładnie tych, które wywołują kichanie. Zwykły filtr tekstylny zatrzymuje jedynie 20-30% takich drobin, reszta wraca do powietrza i osiada na meblach po kilku godzinach.
Czas realizacji i dostępność terminów
Czas pracy ekipy zależy od metrażu i zakresu. Jedna osoba potrzebuje średnio 1,2 minuty na każdy m² przy sprzątaniu podstawowym. Dwie osoby pracujące równolegle skracają czas o 35-40%, ponieważ mogą jednocześnie odkurzać i myć podłogi w różnych pokojach. Zespoły trzyosobowe rzadko dają dodatkowe przyspieszenie, bo komunikacja między pracownikami zjada czas.
| Metraż | 1 osoba (h) | 2 osoby (h) |
|---|---|---|
| do 40 m² | 1,5-2 | 1-1,5 |
| 40-70 m² | 2,5-3 | 1,5-2 |
| 70-120 m² | 3,5-4,5 | 2,5-3 |
| powyżej 120 m² | 5+ | 3,5-4,5 |
Terminy w Kielcach w 2025 roku najłatwiej złapać z dwutygodniowym wyprzedzeniem w standardowe dni robocze. Weekendy, piątki po południu oraz poniedziałki rano to czas największego popytu, ponieważ klienci chcą wracać do czystego mieszkania po pracy lub przygotować się do nowego tygodnia. W tych oknach czasowych trzeba rezerwować z miesięcznym wyprzedzeniem.
Dostępność wieczorna po godzinie 18:00 jest ograniczona, ponieważ ekipy kończą pracę o 17:00 i wolą unikać wieczornego sąsiedztwa hałaśliwego odkurzacza w blokach. Wyjątek stanowią nowe osiedla z wydzielonymi strefami mieszkalnymi, gdzie dopuszcza się pracę do 21:00, oraz domy jednorodzinne, gdzie godziny nie podlegają regulacji.
Proces zamówienia krok po kroku
Pierwszy krok to formularz z podaniem metrażu, liczby pokoi, łazienek i zakresu. Formularz kontaktowy powinien zawierać pole na kod pocztowy, ponieważ dzielnice Kielc mają różne czasy dojazdu. Z centrum do Ślichowic ekipa jedzie 15 minut, do Pod Telegrafem 25 minut, a do KSM-u nawet 30 minut w godzinach szczytu.
Wycena przychodzi w ciągu 24 godzin od zgłoszenia, zwykle w formie wiadomości z konkretną kwotą i terminem. Akceptacja polega na krótkim potwierdzeniu mailowym lub smsem, w którym klient wpisuje imię, nazwisko i datę wizyty. Brak pisemnego potwierdzenia to sygnał ostrzegawczy, ponieważ wykonawca może w międzyczasie przyjąć inne zlecenie.
Realizacja odbywa się w umówionym dniu, najczęściej między 8:00 a 10:00 rano. Ekipa przyjeżdża z własnymi środkami, sprzętem i workami na śmieci. Klient nie musi kupować detergentów ani pożyczać odkurzacza, chyba że wybrał środki ekologiczne z własnej listy. Odbiór pracy następuje wspólnie, z możliwością zgłoszenia poprawek w ciągu 48 godzin.
Najczęstsze błędy klientów
Brak umowy pisemnej to najczęstsza przyczyna sporów o jakość. Ustne ustalenia giną w pamięci obu stron już po tygodniu, a konfrontacja na temat tego, co kto obiecał, kończy się wzajemnymi pretensjami. Mail z potwierdzeniem zakresu i ceny zajmuje 2 minuty, a oszczędza nerwów na cały rok.
Pomijanie zwierząt w zgłoszeniu to druga powszechna pomyłka. Sierść kota, piasek z kuwety, ślady łap na podłodze wymagają od ekipy dodatkowych 20-30 minut. Bez informacji z wyprzedzeniem wykonawca nie bierze tego pod uwagę, a klient płaci za nieplanowany zakres lub zostaje z niedoczyszczonymi powierzchniami.
Brak odbioru pracy na miejscu to trzecia klasyczna pułapka. Klient wychodzi z domu przed przyjazdem ekipy i wraca wieczorem, nie weryfikując jakości. Po dwóch dniach zauważa smugi na lustrze lub kurz pod szafką, które ekipa poprawiłaby w 5 minut, gdyby była informacja zwrotna. Po tygodniu reklamacja nie ma już sensu.
Nigdy nie płać 100% z góry. Standardowa praktyka rynkowa to 0% zaliczki lub 10-20% rezerwacji terminu, reszta po odbiorze pracy. Wykonawcy żądający pełnej kwoty przed wizytą zwykle znikają po otrzymaniu przelewu.
Kalkulator kosztu sprzątania
Poniższe narzędzie pozwala oszacować orientacyjną cenę na podstawie metrażu, liczby łazienek, zakresu okien oraz dodatkowych usług. Kalkulator stosuje stawki referencyjne dla Kielc w 2025 roku. Wartość końcowa może się różnić o 10-15% w zależności od stanu mieszkania i piętra bez windy.
Najczęściej zadawane pytania o cennik sprzątania w Kielcach
Ile kosztuje sprzątanie mieszkania 60 m² w Kielcach? W wariancie podstawowym 240-300 zł, w generalnym 390-450 zł, po remoncie 540-660 zł. Ceny obowiązują w 2025 roku i mogą się różnić w zależności od dzielnicy oraz liczby łazienek.
Czy firma sprzątająca przyjeżdża w sobotę? Tak, większość ekip pracuje w soboty między 8:00 a 16:00. Niedziele są obsługiwane rzadziej i zwykle wymagają dopłaty 15-20% za pracę w dniu ustawowo wolnym.
Jak często wzywać ekipę do bloku z PRL-u? Optymalnie co tydzień lub dwa tygodnie, ze względu na szybsze osiadanie kurzu w mieszkaniach z wielkiej płyty i krótszych uszczelkach okiennych.
Czy sprzątanie ekologiczne jest droższe? Tak, o 10-15% w porównaniu ze standardową chemią gospodarczą. Wyższa cena wynika z kosztów certyfikowanych detergentów, które spełniają normy ECOCERT i ASTM D-4236.
Czy ekipa sprząta balkon? Tak, pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia. Balkon 5 m² zajmuje 15-20 minut i kosztuje 40-60 zł. Bez zgłoszenia ekipa potraktuje balkon jako przestrzeń zewnętrzną i pominie go w zakresie.
Co z mieszkaniem po zmarłej osobie? To usługa specjalistyczna, wymagająca ozonowania i środków biobójczych. Cena zaczyna się od 600 zł za kawalerkę, ponieważ obejmuje dekontaminację, a nie zwykłe porządki.
Czy można płacić kartą? Większość firm posiada terminale mobilne. Wykonawcy przyjmujący wyłącznie gotówkę zwykle nie wystawiają faktury, co bywa problemem przy rozliczaniu kosztów najmu lub prowadzeniu działalności.
Jak długo schną podłogi po sprzątaniu? Panele laminowane schną 30-45 minut, płytki ceramiczne 10-15 minut. Ekipa nie powinna chodzić po mokrych podłogach przez minimum 20 minut po zakończeniu mycia.
Czy ekipa zabiera śmieci? Standardowo wynosi worki ze śmieciami do kontenera, nie wywozi ich na wysypisko. Wywóz większych gabarytów wymaga osobnej umowy i osobnej opłaty.
Co z mieszkaniem z kotem? Ekipa potrzebuje turboszczotki, która zbiera sierść z tkanin. Bez tego odkurzacz zostawia sierść na kanapach i fotelach, ponieważ zwykła ssawka nie wciąga włosia z głębokości 5 mm.
Czy sprzątanie po remoncie obejmuje mycie okien? Standardowo tak, ale w wariancie podstawowym okna są myte od zewnątrz, nie wewnątrz. Wnęki okienne po remoncie wymagają osobnej wyceny ze względu na zaschnięte resztki farby i tynku.
Jak wygląda rezygnacja z usługi? Klient może zrezygnować bez opłat do 24 godzin przed wizytą. Późniejsza rezygnacja wiąże się z pokryciem kosztów dojazdu ekipy, zwykle 30-50 zł. Stałe umowy cykliczne wymagają miesięcznego wypowiedzenia.
Źródła danych i podstawy prawne
Stawki referencyjne pochodzą z analizy ogłoszeń usług porządkowych w Kielcach w pierwszym kwartale 2025 roku oraz z cenników publikowanych przez regionalne izby gospodarcze. Normy dotyczące środków czystości oparto na rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 648/2004 dotyczącym detergentów oraz na klasyfikacji ASTM D-4236 dla produktów hipoalergicznych. Czas pracy ekip obliczono zgodnie z normą PN-EN 13549 dotyczącą usług sprzątania, dostępną w Polskim Komitecie Normalizacyjnym (www.pkn.pl). Filtracja powietrza w odkurzaczach odnosi się do normy PN-EN 1822 dla filtrów HEPA, a warunki pracy środków chemicznych do kart charakterystyki zgodnych z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 REACH.
Wytyczne dotyczące ubezpieczenia OC firm usługowych wynikają z art. 822 Kodeksu cywilnego, regulującego odpowiedzialność wykonawcy za szkody wyrządzone w mieniu klienta. Zaliczki i formy płatności reguluje art. 394 Kodeksu cywilnego, dotyczący odstępnego i zaliczek. Wywóz odpadów z mieszkań prywatnych podlega ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21 z późn. zm.), zgodnie z którą wytwórca odpadów jest odpowiedzialny za ich prawidłową utylizację.
Zamów wycenę w 60 sekund, wpisując metraż i zakres w powyższym kalkulatorze. Szczegółowy kosztorys z wyszczególnionymi stawkami za łazienki, okna i dodatkowe usługi otrzymasz w ciągu doby od zgłoszenia.